Hoekom (… ek skryf)
Die Oostenrykse skrywer Klaus Ebner stel ’n vraag wat talle lesers en joernaliste al aan hom gevra het: Waarom skryf hy literatuur? Deur sy eie artistieke ontwikkeling te ondersoek, insluitend vroeë tekens daarvan in sy kinderjare en op skool, probeer hy in hierdie outobiografiese essay ’n antwoord daarop gee. Die essay is oorspronklik in Duits geskryf en deur die outeur self in verskeie tale vertaal, waaronder Afrikaans.
Beskikbaar by Amazon US.
Die vraag
Elke skrywer vra hom- of haarself vanself af hoekom hy of sy eintlik skryf. Iets dergeliks het ek al herhaaldelik gelees; in artikels en kommentare, en waarskynlik ook in sekondêre literatuur oor die letterkunde. Maar is dit werklik so?
Ek dink dit is ’n bietjie anders: Dit is nie die skrywers self wat uit ’n innerlike noodsaaklikheid hierdie soort vraag aan hulself stel nie; nee, die vraag word van buite aan hulle gestel, deur hul sosiale omgewing, deur lesers, deur vriende en familielede, en nie te vergeet nie deur joernaliste en literatuurwetenskaplikes wat die dryfveer of, soos ’n mens soms hoor, die bron van inspirasie wil deurgrond wat van in wese heel ordentlike burgers skrywers maak.
Die vraag hoekom ’n mens skryf, roep byna om ’n regverdiging. Maar ’n regverdiging waarvoor? Dit lyk amper asof skrywers as afwykendes in die samelewing beskou word, as outlaws, as onverantwoordelike dagdromers en gekke. Wel, miskien is ons inderdaad ’n bietjie gek, want om ’n roeping te volg wat in die meeste gevalle baie werk verg maar min geld inbring (en bowenal slegs vir ’n baie beperkte aantal mense ’n bestaan verseker), het objektief gesien maar min met ekonomiese denke of selfs rasionaliteit te doen.
Om eerlik te wees, het ek myself nooit afgevra waarom ek skryf nie. Skryf is deel van my selfwaarde, dit is die uitdrukking van my persoonlikheid en net so onontbeerlik soos een van my ledemate. Maar natuurlik is ek al hoe meer daaroor uitgevra, en in die meeste gevalle het ek my gespreksgenoot met ’n oop mond (dus ietwat dom) aangekyk en nie geweet wat ek moes antwoord nie. Waarskynlik het ek nie eens verstaan wat daar eintlik gevra word nie, maar ek het geleidelik in ’n langdurige nadenke verval.
Die vraag na die “hoekom” is immers glad nie eenvoudig nie. Om nader daaraan te kom en uiteindelik iets soos ’n houdbare antwoord te vind, is dit raadsaam om na te gaan hoe alles ontwikkel het, hoe en waarom ek, in die beginjare en in my kinderjare, geleidelik geword het wie ek vandag is.
Beskikbaar by Amazon US.
Omslagontwerp: Klaus Ebner met gebruikmaking van ’n afbeelding deur Janet Gooch op Pixabay, www.pixabay.com, en ’n foto deur Karl Grabherr, www.grabherr-photography.com.